Het stof komt je tegemoet…
Waar je normaal zou verwachten dat je vanuit het droge en dorre zuiden naar het groenere midden van het land reist, hebben we nu de omgekeerde situatie, vanuit het natte zuiden rijden we noordwaarts waar de stof ons tegemoet komt. We komen in het gebied van de Sidama. De Sidama is met bijna 4 miljoen mensen één van de grotere bevolkingsgroepen van Ethiopië. De meerderheid is protestant en ze leven voornamelijk van de landbouw en veeteelt, veelal verbouwen ze Ensete (de valse banaan) voor voedsel en is de kwalitatief goede “Ethiopia Sidamo” koffie de belangrijkste inkomstenbron (o.a. bij Starbucks verkrijgbaar).
Onze eigen tukul
Na een lange rit over slechte wegen komen we aan bij de Aregash lodge in Yirgalem. Het is een prachtige lodge gelegen tegen een heuvel waar we overnachten in traditionele, prachtige tukuls in de stijl van een Sidama dorp. Alvorens we echter van onze nachtrust kunnen genieten gaan we tegen de zonsondergang de koffieceremonie doen. Bunna (koffie) is de nationale drank van Ethiopië en staat voor gastvrijheid. Het bereiden en serveren van koffie is een sociale en culturele traditie in Ethiopië. Het is een moment van bezinning en rust nemen en tijd te nemen om met je vrienden te praten. Een échte ceremonie duurt minimaal anderhalf uur.
De koffieceremonie
Op de grond worden gras en bloemen gelegd. De ruwe koffiebonen worden in een pannetje op een houtvuur geroosterd. Wanneer de koffiebonen kleur krijgen loopt de gastvrouw langs alle gasten om de heerlijke geur van de koffie te laten ruiken. Vaak gebeurt dit met ondersteuning van wierook. Je kunt dan ook een boon nemen om te proeven. Met een vijzel worden de bonen nu vermalen en steeds voorzichtig met kleine hoeveelheden in een koffiepot gegoten, die inmiddels op het houtskoolvuur staat. In drie rondes wordt nu de koffie geserveerd. In de eerste ronde, de “abol”, is de koffie erg sterk. Tijdens de tweede ronde, de “tona”, is de koffie op normale sterkte en tijdens de laatste ronde, de “baraka”, is de koffie slap. Over het algemeen drinken de Ethiopiërs hun koffie met veel suiker. Het is trouwens een belediging als je de ceremonie niet helemaal uitzit.
Colobusaap met jong
Maar vervelen hoeven we ons niet, de ceremonie is nabij een open plek in het bos en we zien langzaam aan steeds meer gieren zich in de buurt van onze plek verzamelen, ook zien we een aantal colobus apen die aan de andere kant met veel lawaai door de bomen zwaaien. Helaas mogen we niet dichterbij lopen, maar dat heeft een goede reden. Nu de schemering vol aan de gang horen we langzaam hier en daar gehuil. Zeer schuw en langzaam aan tonen zich aan de rand van de open plek enkele gevlekte (of spotted) hyenas, de grootste, agressiefste en de luidruchtigste hyenasoort. De lodge legt elke avond enkele botten neer waar zowel de gieren als de hyena’s graag een hapje van eten. De kaken van een gevlekte hyena zijn één van de krachtigste van het dierenrijk en kunnen moeiteloos botten kraken om aan het beenmerg te komen. Zodra iemand bij de koffieceremonie een geluid maakt rennen ze echter weer schuchter weg. Maar dat is maar tijdelijk. Deze hyena’s zijn nachtdieren en hoe donkerder het wordt, hoe beter ze zien en hoe meer ze durven. Fotograferen heeft al snel geen zin meer en we bekijken hoe de groep hyena’s het kleine aantal botten weg schrokt totdat het niet meer dan schimmen in het duister zijn…
Een traditioneel Sidama huis
Na een heerlijke nachtrust ontwaken we met vervet monkeys bij onze prachtige tukul. We maken een wandeling in de omgeving en bezoeken het aangrenzende Sidama dorp. Nabij de lodge zien we meteen een hyena hol. Die schijnt van een andere hyena groep te zijn dan de hyenas die we gisteren zagen. Overal waar we komen begroeten ons mensen en soms blijven we handen schudden. De meeste huizen zijn nog traditioneel en volledig gemaakt van bamboe, enkele hebben inmiddels beschilderde muren. We zien ook wel vaker stenen graven van overleden familieleden op het erf staan.
De plaatselijke snoepverkoper
Via een pad omlaag steken we (na eerst weer een hoop handen te hebben geschud) via een boomstam een klein riviertje over en lopen we via een glooiend landschap verder langs de erven van de inwoners. Onderweg zien we veel vogels en hoog in een kale boom zien we colobus apen zitten. We nemen onze tijd om de prachtige dieren te bewonderen en genieten van de soepelheid waarmee de dieren door de bomen slingeren. Via weer een boomstam steken we het riviertje weer over en lopen slingerend weer terug omhoog naar onze lodge.
Iedereen begroet ons vriendelijk
Aangezien we na de ochtendwandeling nog de hele middag hebben, besluiten we in het begin van de middag er nog eens op uit te gaan. We lopen tussen de koffieplanten door naar beneden en volgen enkele paden. Onderweg komt ons een oudere man tegemoet die ons begroet. Hij wenkt ons dat we hem moeten volgen. We volgen hem en hij brengt ons omlaag en toont ons een stuk van de rivier en probeert ons iets te vertellen. Helaas verstaan we geen Sidaamu Afoo, de taal van de Sidama (of was het Amhaars?), maar met wat handgebaren proberen we toch te begrijpen wat hij bedoeld.
De man brengt ons naar de ingang van de grot
We lopen verder en komen bij een iets verscholen ingang van een grot uit. Hij neemt ons mee naar binnen en na wat kruipwerk zitten we in de kleine grot en zien dat er meerdere gangen verder de heuvel in gaan. Weer probeert hij ons iets te vertellen, helaas begrijpen we niet wat hij zegt. Na het bezoek brengt hij ons weer terug naar boven en we bedanken de man hartelijk. Het is geweldig dat mensen spontaan iets willen laten zien van hun omgeving. Achteraf horen we van de eigenaar van de lodge dat de grot schijnbaar tijdens de Tweede Italiaans-Ethiopische Oorlog vijf maanden door een dochter van Haile Selassie gebruikt werd om zich te verbergen voor de Italiaans troepen en de mosterdgas aanvallen. De rest van de middag relaxen we op de mooie lodge en wachten, terwijl de vogels en vlinders om ons heen vliegen, op de volgende koffieceremonie en de volgende ontmoeting met de hyenas.
Vervet monkeys
Ik vertrek al wat eerder richting de koffieceremonie om te kijken of de gieren zich al laten zien. Terwijl het inmiddels al schemert komt Jacqueline pas aanzetten, ze werd opgehouden door een groep vervet monkeys, die rollebollend over elkaar heen minutenlang zaten te spelen. We genieten nogmaals van de hyenas onder het genot van de heerlijke Ethiopisch koffie en slapen heerlijk de laatste nacht in deze prachtige lodge, om zo nu en dan wakker gemaakt te worden door een schreeuwende groep apen…